Η 81η Γενική Συνέλευση των Ηνωμένων Εθνών πραγματοποιείται σε μια περίοδο κατά την οποία το διεθνές σύστημα δοκιμάζεται όσο λίγες φορές μετά το τέλος του Ψυχρού Πολέμου. Πόλεμοι, γεωπολιτικές αντιπαραθέσεις, κρίση εμπιστοσύνης στους διεθνείς θεσμούς και αμφισβήτηση της αποτελεσματικότητας του Συμβουλίου Ασφαλείας συνθέτουν ένα εξαιρετικά δύσκολο περιβάλλον.
Ο Πρόεδρος της Τουρκίας Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν υποστήριξε από το βήμα της Γενικής Συνέλευσης ότι τα Ηνωμένα Έθνη έχουν αποδυναμωθεί και επανέφερε το γνωστό σύνθημά του ότι «ο κόσμος είναι μεγαλύτερος από πέντε», ζητώντας μεταρρύθμιση του συστήματος συλλογικής ασφάλειας. Παράλληλα, τόνισε ότι το διεθνές δίκαιο πρέπει να εφαρμόζεται ισότιμα απέναντι στους ισχυρούς και στους αδύναμους.
Η αρχή αυτή είναι ορθή. Ακριβώς όμως γι’ αυτό πρέπει να εφαρμόζεται παντού. Και εδώ εμφανίζεται αναπόφευκτα η Κύπρος. Στην ίδια ομιλία, ο Τούρκος Πρόεδρος κάλεσε τη διεθνή κοινότητα να αναγνωρίσει την αποσχιστική οντότητα στα κατεχόμενα και να αναπτύξει μαζί της πολιτικές, διπλωματικές και οικονομικές σχέσεις, επαναφέροντας τη θέση περί «κυριαρχικής ισότητας» και «ίσου διεθνούς καθεστώτος» των Τουρκοκυπρίων. Την ίδια θέση επανέλαβε στη συνάντησή του με τον Γενικό Γραμματέα των Ηνωμένων Εθνών, Αντόνιο Γκουτέρες, υποστηρίζοντας ότι καμία πρόταση που δεν αναγνωρίζει αυτές τις προϋποθέσεις δεν μπορεί να αποδώσει.
Εδώ βρίσκεται η ουσία της αντίφασης. Το διεθνές δίκαιο δεν λειτουργεί à la carte. Δεν μπορεί να αποτελεί θεμέλιο επιχειρηματολογίας όταν αφορά τη Γάζα, την Ουκρανία ή τη μεταρρύθμιση των Ηνωμένων Εθνών και να παραμερίζεται όταν η συζήτηση φτάνει στην Κύπρο. Το Κυπριακό εξακολουθεί να αποτελεί ζήτημα με σαφές διεθνές και θεσμικό πλαίσιο. Η επιδίωξη διεθνούς αναγνώρισης μιας χωριστής κρατικής οντότητας δεν συμβαδίζει με το υφιστάμενο πλαίσιο των Ηνωμένων Εθνών για επίλυση του Κυπριακού. Και αυτό αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία σήμερα, καθώς ο Γενικός Γραμματέας και η προσωπική του απεσταλμένη, Μαρία Άνχελα Ολγκίν, επιχειρούν να διατηρήσουν ανοικτή την προοπτική επανέναρξης της διαδικασίας. Η Ολγκίν δήλωσε στη Νέα Υόρκη ότι οι προσπάθειες του ΟΗΕ συνεχίζονται, ενώ οι επαφές των ημερών καταδεικνύουν έντονη διπλωματική κινητικότητα, αν και τα αποτελέσματα, τουλάχιστον στον δημόσιο λόγο, δεν έχουν θετικό πρόσημο.
Για την Κυπριακή Δημοκρατία, συνεπώς, η παρούσα συγκυρία δεν είναι απλώς ακόμη μία διπλωματική αντιπαράθεση με την Άγκυρα. Είναι ευκαιρία να επανατοποθετηθεί το Κυπριακό μέσα στη μεγάλη διεθνή συζήτηση για την αξιοπιστία της διεθνούς έννομης τάξης. Εάν πράγματι θέλουμε έναν κόσμο όπου οι ισχυροί και οι αδύναμοι αντιμετωπίζονται με τους ίδιους κανόνες, τότε οι κανόνες αυτοί πρέπει να ισχύουν και στην Κύπρο. Η μεγαλύτερη πρόκληση για το διεθνές δίκαιο σήμερα δεν είναι η έλλειψη κανόνων αλλά η επιλεκτική εφαρμογή τους, όπως έχει τονιστεί πολλάκις. Και η Κύπρος, περισσότερο από μισό αιώνα μετά το 1974, παραμένει ένα από τα πιο χαρακτηριστικά τεστ αυτής της αξιοπιστίας.
